Blogs

Debets BV

Postbus 1331 9701 BH Groningen

Telefoon: 0651097936

E-mail: fransdebets@debetsbv.nl

November 2017

 

De Nationale Energieverkenning 2017

 

De onlangs verschenen Nationale Energieverkenning 2017 is weer een mooi werkstuk geworden, boordevol interessante informatie. De NEV gaat niet alleen over duurzame energie, maar dit onderwerp krijgt wel erg veel aandacht. De toon is zorgelijk. Er wordt gemeld dat de energiebesparing versnelt, maar ook dat zonder nieuwe inspanningen het besparingstempo na 2020 weer terugvalt. De CO2 emissies dalen fors, maar na 2020 dalen ze nauwelijks verder. Ook genoemd worden: de geconstateerde vertraging in nul-op-de-meter-renovaties; de langdurig blijvende oriëntatie op olie en gas van de transportsector; de afvlakkende besparingen na 2020; weinig vorderingen in de tijdige uitrol van windenergie op land. En het is duidelijk dat de in 2008 en met het Energieakkoord afgesproken 14% duurzame energie niet gehaald zal worden.

 

De begeleidende brief van minister Kamp over de NEV en het Energieakkoord is wat minder zorgelijk van toon. Hij stelt: “het Energieakkoord heeft volgens de evaluatie bijgedragen aan een versnelling van de energietransitie en er zijn resultaten geboekt waarvan het zeer aannemelijk is dat die anders niet zouden zijn bereikt”. Het succes wordt geïllustreerd met een tabel waarin de resultaten van 2020 en 2023 worden weergegeven. De prognose is dat we in 2020 op 12,7% duurzame energie zitten en in 2023 op 16,7%. Maar verderop in de brief verwijst hij naar nieuwe afspraken en meldt hij: “Wanneer al deze maatregelen wel meegenomen zouden worden in de ramingen van de NEV, ben ik ervan overtuigd dat we opnieuw met alle Energieakkoord-partijen zullen concluderen dat alle doelen binnen bereik zijn”. Hij noemt dan o.a. extra geld (€150 miljoen) om in 2017 zo’n 200 monomestvergisters te realiseren. Dat is erg optimistisch, in de voorjaarsronde van de SDE werd er slechts er €12 miljoen beschikt voor monomestvergisters, het ging om 2 MW waarmee 130 GWh kan worden opgewekt. Dat is nog geen 0,5 PJ.

Het vertrouwen van Kamp komt overeen met het standpunt van de borgingscommisie eind 2016. Mariette Hamer van de SER schreef toen dat naar de inschatting van alle betrokkenen het realiseren van de hoofddoelstellingen binnen bereik ligt.

 

De NEV gaat vooral over de prognoses, de huidige duurzame energieproductie is niet goed terug te vinden in de NEV. Gelukkig zijn de cijfers van Eurostat en CBS beschikbaar: 5,84% voor 2015 en 5,98% voor 2016. De verwachte 12,7% in 2020 betekent dus een verdubbeling van de huidige productie van 125 PJ in vier jaar. Het is onduidelijk hoe deze verdubbeling moet plaatsvinden. Ter illustratie: 125 PJ is vier keer zoveel als wat alle windmolens op zee en land nu produceren. Of: in de afgelopen drie jaren is er 20 PJ bijgekomen, de toename zou nu dus 6 keer zo groot moeten zijn.

Over de energiebesparing zeggen Kamp en de NEV dat het goed gaat, wel 1,5% per jaar. Dat is ongeveer 30 PJ per jaar. Ook in de commentaren in de kranten werd dat succes benadrukt. Pieter Boot van het PBL zegt in NRC dat de grootste verrassing is dat de energievraag zo daalt!

Toch blijkt dat niet uit de cijfers. Het energieverbruik in 2015 wordt op 2076 PJ gesteld en in 2016 op 2070 PJ. Dat is een vermindering van nog geen 0,3%. Maar de cijfers van CBS geven aan dat het energieverbruik is gestegen. Van 2041 PJ in 2015 naar 2090 PJ in 2016. En in 2015 was het ook al 48 PJ gestegen.

De NEV ontwaart echter een trend: “De finale energievraag bleef tussen 2000 en 2008 ongeveer gelijk en daalde daarna tot 2015 met 10 procent”. Maar de cijfers van 2015 en 2016 bevestigen deze trend niet, het verbruik groeit juist weer! Terwijl het energieakkoord 100 PJ vermindering had afgesproken. Het is teleurstellend dat Nederland nu meer energie gebruikt dan in 1995. Landen als Duitsland, Italië, Zweden of het Verenigd Koninkrijk wisten in de afgelopen 22 jaren wel hun verbruik te verminderen. De 28 EU landen realiseerden samen een daling, maar Nederland deed daar niet aan mee.

 

Kamp en de NEV-rekenaars zijn dus tevreden met de energieproductie en de energiebesparing, maar de cijfers van de feitelijke realisatie geven een ander beeld. Kamp wordt alom geprezen, maar de prestaties sinds 2012 zijn mager: van 4,7% naar 5,9% in vier jaar terwijl het regeerakkoord 16% had beloofd. De EU is ongerust: op 14 juni ontving minister Plasterk nog een aanvullende ingebrekestelling over de richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD) vanwege het aanhoudende gepruts met de energielabels voor gebouwen.

 

Een nieuw energieakkoord wordt nu voorbereid. De minister is trots op de behaalde resultaten, maar de vraag is gerechtvaardigd of het gekozen model wel zo effectief is en of we zo door moeten modderen. Steeds weer wordt het succes aangekondigd dat “binnenkort” wordt gerealiseerd. Maar de feitelijke uitvoering valt steeds weer tegen.

Die vreemde combinatie van tevredenheid, ronkende ambities en nauwelijks vooruitgang is kenmerkend voor de Nederlandse energietransitie. We zien dat ook terug in het nieuwe regeerakkoord onder de titel Schoner en Zuiniger: “Wij willen dat Nederland de komende kabinetsperiode grote stappen neemt in de transitie naar één van de duurzaamste en efficiëntste energievoorzieningen in Europa in 2020”. Dat klinkt nogal parmantig voor een land dat ver onderaan de ranglijsten van Europa bungelt.

 

De nieuwe minister Wiebes mag straks in 2020 aan de EU het falen van Nederland uitleggen en proberen de sancties te ontlopen die de EU aan landen oplegt die niet aan de EU-richtlijnen voldoen.

 

Is de NEV nu alleen een beschrijving van de hardnekkige stagnatie? Nee, de groei van duurzame stroom gaat best goed, de groei van zonne-energie is indrukwekkend. Jammer dat de NEV een foutje maakte: “In 2016 wordt een toename van 13 megawatt in 2015 naar 20 megawatt zon-PV verwacht”. Maar dat moet een factor 100 hoger zijn, dus 1300 MW en 2000 MW.

 

En verder is de NEV 2017 een prachtige bundeling van waardevolle informatie.